Paragraaf F: Verbonden partijen

Inleiding
In de paragraaf verbonden partijen wordt een overzicht gegeven van de verbonden partijen van de gemeente inclusief de financiële aspecten en ontwikkelingen.  Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties waar de gemeente een financieel én een bestuurlijk belang in heeft. De gemeente heeft een bestuurlijk belang wanneer zij zeggenschap heeft door vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht heeft. Zij heeft een financieel belang wanneer zij een bedrag ter beschikking heeft gesteld, dat niet verhaalbaar is wanneer de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt.

Wanneer een verbonden partij een publiekrechtelijke rechtsvorm heeft, is er sprake van een gemeenschappelijke regeling (GR). Privaatrechtelijke organisaties kunnen stichtingen, verenigingen en vennootschappen zijn.

Organisaties waarmee een subsidierelatie is aangegaan zonder dat het hiervoor beschreven bestuurlijk en financieel belang aanwezig is, vallen buiten de definitie van verbonden partij.

Visie en kaders
Op 15 oktober 2015 is de nota Verbonden Partijen door de raad vastgesteld. In deze nota zijn de uitgangspunten opgenomen voor sturing, beheersing en evaluatie van de samenwerkingsverbanden. Ook zijn de rollen van en verantwoordelijkheden van de raad en het college benoemd. 

Alle gemeenten en gemeenschappelijke regelingen in Noord-Holland Noord volgen de Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR). De FUGR bevorderen uniformiteit in het proces en in de financiële verwachtingen tussen participanten en gemeenschappelijke regelingen in deze regio.

Ontwikkelingen 2026
De regio Alkmaar werkt op het gebied van inkoop van Jeugdhulp, Wmo, Vervoer en Hulpmiddelen op dit moment samen via een lichte netwerksamenwerking in Netwerk Organisatie Regio Alkmaar (NORA). Binnen dit netwerk vindt samenwerking plaats op de inkoop en het contractmanagement. Vanuit de Hervormingsagenda Jeugd heeft het Ministerie van VWS in 2023 aan gemeenten verplicht om hun samenwerkingsverbanden “robuust” te maken. Gemeenten moeten daarvoor één van de drie uit de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr) geselecteerde varianten gebruiken: een centrumregeling, bedrijfsvoeringsorganisatie of openbaar lichaam. Voor de regio Alkmaar wordt ingezet op een (beleidsarme) bedrijfsvoeringsorganisatie. Na een zienswijzeproces van de raden is de Gemeenschappelijke Inkoop Sociaal Domein (GISD) Regio Alkmaar naar verwachting vanaf 1 januari 2026 opgericht.  

In 2024 is door het bestuur van de GR  Duurzame Energie Coöperatie Regio Alkmaar (DECRA) het besluit genomen om deze op te heffen. DECRA is hiermee in 2026 geen verbonden partij meer. 

In deze paragraaf wordt conform artikel 15 van het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) informatie verstrekt over alle verbonden partijen.

In de onderstaande tabel wordt inzicht in het financieel en bestuurlijk belang in de verbonden partijen op basis van de jaarrekening 2024 en begroting 2026 verstrekt.

Vestigingsplaats
Uitgeest

De werkzaamheden/taken (openbaar belang)
De werkorganisatie BUCH is een regeling die is getroffen ten behoeve van het bewerkstelligen van krachtige en professionele uitvoering van de gemeentelijke taken. De werkorganisatie BUCH biedt een kwalitatief hoogwaardige, efficiënte en innovatieve dienstverlening aan de ‘klanten’ van de gemeenten: inwoners, bedrijven en instellingen (artikel 3 Gemeenschappelijke regeling (GR) Werkorganisatie BUCH).
De werkorganisatie is belast met het uitvoeren van alle gemeentelijke taken voor de colleges, voor zover deze niet - al dan niet met toepassing van de wet – aan derden zijn of worden opgedragen (artikel 4 GR Werkorganisatie BUCH). 

Belangrijke risico’s
De werkorganisatie BUCH is een organisatie die te maken heeft met krapte op de arbeidsmarkt, een krappe personeelsbezetting en nog niet altijd kunnen leveren van voldoende kwaliteit en sturen op kwaliteit. Met de inzet op her realiseren van de vier strategische doelstellingen zijn er inmiddels stappen gezet die de risico’s verkleinen en worden nog verdere acties ondernomen (zie paragraaf belangrijke ontwikkelingen). Zo blijft de werkorganisatie zich inzetten op de doorontwikkeling om een gezonde organisatie te zijn en te blijven. Dit doet zij in tijden van een nog onduidelijk toekomst van de werkorganisatie BUCH naar aanleiding van de lopende bestuurlijke onderzoeken.

Belangrijke ontwikkelingen
Met de begroting 2026 werkorganisatie BUCH wordt er wederom uitvoering gegeven aan de eind 2023 uitgezette koers. Er wordt hierbij ingezet op ‘geen-spijt’ ontwikkelingen en waar mogelijk vernieuwen met beperkte middelen (creativiteit).

Initiatieven die al eerder zijn gestart, zoals de strategische personeelsplanning, verbeteringstraject domein Ruimtelijke Ontwikkeling, verbetering sturing, uitvoering concernagenda en verbetering P&C cyclus, zullen gecontinueerd worden in 2026. Het zijn initiatieven die bijdragen aan een robuuste organisatie, goed werkgeverschap en het realiseren van de vier vastgestelde strategische doelstellingen.

De BUCH gemeenten beraden zich op hun bestuurlijke toekomst. Of en op welke manier de werkorganisatie BUCH de vier gemeenten in de toekomst gaat bedienen, is bij het opstellen van de begrotingen nog niet bekend. Het is een meerjarig proces waarbij de verwachting is dat eind 2025 en/of begin 2026 de eerste bestuurlijke besluiten worden genomen ten aanzien van de gewenste toekomstscenario.   

De werkorganisatie BUCH heeft in de begroting 2026 op basis van de kadernota vanaf 2026 bezuinigingen ingevoerd op de bedrijfsvoering als gevolg van minder rijksinkomsten voor de vier gemeenten.

Financiële positie
De eigen weerstandcapaciteit van de werkorganisatie BUCH is ruim onvoldoende. De aard van de GR werkorganisatie BUCH en de koepelvrijstelling maken dat het voor de GR Werkorganisatie BUCH niet mogelijk is om zelf weerstandsvermogen op te bouwen. De werkorganisatie BUCH heeft geen vrije reserves, geen stille reserves en ook geen onbenutte belastingcapaciteit. De enige mogelijkheid die de werkorganisatie BUCH heeft, is het in rekening brengen van de kosten bij de deelnemende gemeenten op het moment dat bepaalde risico’s zich voordoen.

Vestigingsplaats
Haarlem

Werkzaamheden/taken (openbaar belang)
VRK is een openbaar lichaam met rechtspersoonlijkheid. Zij is op grond van de Wet veiligheidsregio’s ingesteld als gemeentelijke gemeenschappelijke regeling. De burgemeesters van de deelnemende gemeenten vormen het bestuur.

Voor de gemeenten voert de veiligheidsregio wettelijke taken uit t.a.v. brandweerzorg, ambulancezorg, de regionale geneeskundige hulpverleningsorganisatie (GHOR), en incidentbestrijding en crisisbeheersing. Voor de meldkamerfunctie wordt samengewerkt met de veiligheidsregio’s Noord Holland-Noord en Zaanstreek-Waterland. De VRK treedt op als beheerder van de gezamenlijke meldkamer.

De VRK heeft een gezamenlijke bedrijfsvoering met de GGD Kennemerland.

Belangrijke risico’s
Binnen de bedrijfsvoering betekent een krappe arbeidsmarkt dat werving van brandweervrijwilligers, ambulancepersoneel en andere specialisten aandacht vraagt, en er capaciteitsdruk kan ontstaan als vacatures openblijven. Externe inhuur kan noodzakelijk zijn, maar brengt hoge kosten met zich mee.

Kostenstijgingen in afwijking van de uitgangspunten voor de begroting, bijvoorbeeld loonontwikkelingen en autonome kostenontwikkelingen (zoals in het consumentenprijsindexcijfer), kunnen de exploitatie negatief beïnvloeden. Een groot deel van de begroting bestaat immers uit loonkosten.

Belangrijke ontwikkelingen
Het Rijk levert een bijdrage aan de VRK-begroting in de vorm van de BDuR (bijzondere doeluitkering rampenbestrijding). Het Rijk is voornemens bijzondere doeluitkeringen naar het Gemeentefonds over te hevelen. Dat betekent echter dat kortingen en bezuinigingen op het gemeentefonds ook de BDuR zullen treffen. Pas bij de ‘Miljoenennota’ wordt definitief duidelijk welke effecten dit heeft.

De Rijksoverheid heeft de Wet veiligheidsregio’s geëvalueerd en op dit moment loopt een herziening van deze wet. Deze herziening moet opleveren dat de samenwerking tussen veiligheidsregio’s bij bovenregionale crises wordt verbeterd. Daarnaast voert de Rijksoverheid een programma ‘versterking crisisbeheersing’ uit, met het oog op de rol van veiligheidsregio’s bij landelijke crises.

Financiële positie
De VRK heeft een gezamenlijke bedrijfsvoering met de GGD Kennemerland. De onderdelen van de begroting die veiligheid betreffen worden hoofdzakelijk gefinancierd door bijdragen van het Rijk en bijdragen van de deelnemende gemeenten. De gemeentelijke financiële bijdrage is naar rato van het inwonertal.

Budgettaire neutraliteit is uitgangspunt voor de begroting.  Er wordt naar een sluitende exploitatie gestreefd. Op grond van de gemeenschappelijke regeling staan gemeenten echter wel garant voor eventuele negatieve exploitatieresultaten.

Vestigingsplaats
Beverwijk

De werkzaamheden/taken (openbaar belang)
De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) ondersteunt de deelnemende gemeenten bij vergunningsverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu- en duurzaamheid. Doel is het bijdragen aan het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen het werkgebied. 

Belangrijke risico’s
Met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet bestaan nog veel onzekerheden omtrent de gevolgen hiervan. 2024 en 2025 gelden als implementatiejaren. Een ander risico is het gevolg van het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel. De ODIJ voert een transitieplan uit om in 2026 robuust te zijn. Aan de deelnemers wordt in 2025 een incidentele bijdrage gevraagd voor de eerste fase van uitvoering van dit plan. De ODIJ signaleert al meerdere jaren dat het aantrekken en opleiden van voldoende kundig personeel moeilijk is.

Belangrijke ontwikkelingen
Met de ingang van de Omgevingswet staat de grootste verandering in de geschiedenis van omgevingsdiensten voor de deur. Daarnaast vragen onderwerpen als stikstof, circulaire economie, natuurbescherming en ondermijning steeds meer aandacht en expertise. De ODIJ neemt deel aan het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel zoals ingezet door het ministerie van I & W. Dit in opvolging van het in 2021 gepubliceerde onderzoek van de ‘commissie Van Aartsen.‘ Het programma richt zich op de aanbevelingen van deze commissie ter versterking van het VTH-stelsel. De ODIJ richt zich met deze deelname op verbetering van de kwaliteit van de uitvoering op de VTH-taken.

Financiële positie
De ODIJ heeft een meerjarig sluitende begroting. Voor het opvangen van risico’s beschikt de ODIJ over een weerstandsvermogen dat als ‘voldoende’ wordt gezien.

Vestigingsplaats
Alkmaar

De werkzaamheden (openbaar belang)
Zaffier voert sinds 1 januari 2023 voor de 6 gemeenten in de regio Alkmaar de Participatiewet, de Wet Inburgering en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening uit. Daar zijn diverse gemandateerde taken bij gekomen, o.a.; het verstrekken van energietoeslag, de nazorg aan ex-gedetineerden, het verstrekken van leefgeld aan Oekraïners en het afhandelen van de kinderopvangtoeslagaffaire.

Belangrijke risico’s
Zaffier beschikt over een relatief laag eigen weerstandsvermogen. De algemene reserve bedraagt €651.000. De ongedekte gekwantificeerde risico’s moeten worden opgenomen in het weerstandvermogen van de deelnemende gemeenten.

Belangrijke ontwikkelingen
Zaffier is zich bewust van het aan haar meegegeven financiële ‘hek’ als allesomvattend financieel kader. De begroting Zaffier 2026 is opgesteld binnen de kaders zoals die zijn geschetst in de Kadernota Zaffier 2026. 
Niet alleen de financiële randvoorwaarden zijn belangrijk, maar ook de inhoudelijke koers voor de komende jaren, langs de vier actielijnen van Zaffier: Meer kansen voor inwoners, Zaffier als werkgever, Zaffier als netwerkpartner en Onderweg naar sociale impact.

Financiële positie
Zaffier beschikt op dit moment over een beperkt eigen weerstandsvermogen met een algemene reserve van € 651.000,-. Het is belangrijk dat Zaffier een eigen vermogenspositie op gaat bouwen zodat de financiële risico’s vanuit de bedrijfsvoering deels (en uiteindelijk volledig) door Zaffier gedragen kunnen worden. De gekwantificeerde risico’s moeten worden opgenomen in het weerstandsvermogen van de deelnemende gemeenten.

Vestigingsplaats
Alkmaar

De werkzaamheden (openbaar belang)
De VVI verwerkt de door de deelnemende gemeenten aangeleverde afvalstoffen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke taken uit de Wet milieubeheer. De VVI heeft als speerpunten onder andere meer bronscheiding met een verlaging van de hoeveelheid restafval en de optimalisatie van de benutting van de energie die vrijkomt bij het verbranden van restafval. Zij besteedt ook aandacht aan de productie van duurzame energie en de afzet van secundaire grondstoffen.

Belangrijke risico’s
De risico’s van de gemeenschappelijke regeling houden hoofdzakelijk verband met:

• De continuïteit van de afvalverwerking;
• Het financiële risico van het aandeelhouderschap A in NV HVC;
• Conformiteit met regelgeving op het gebied van staatssteun, mededinging, Wet markt en overheid en aanbesteding.

Financiële positie
De VVI beschikt niet over eigen personeel, gebouwen etc., waardoor de ontwikkelingen aangaande de begroting nihil zijn. Het financiële risico hiervan wordt door de GR als verwaarloosbaar bestempeld.

Vestigingsplaats
Heemskerk

De werkzaamheden (openbaar belang)
Cocensus geeft uitvoering aan de heffing en inning van lokale heffingen en de werkzaamheden in het kader van de Wet WOZ. Cocensus verzorgt voor Uitgeest de heffing en inning van onroerende-zaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolheffing, grafrechten, forensenbelasting, toeristenbelasting, precariobelasting en leges (omgevingsvergunningen). Tevens behandelt Cocensus kwijtscheldingsverzoeken en bezwaar/beroepschriften. Daarnaast verzorgt Cocensus de telefonische klantcontacten en wordt door middel van een digitaal loket aan inwoners en bedrijven de mogelijkheid geboden om zelf belastingzaken ten aanzien van lokale heffingen te regelen. Omdat de GR Cocensus is opgericht als een uitvoeringsorganisatie formuleert Cocensus geen eigen beleid. 

Belangrijke risico’s
De krapte op de arbeidsmarkt vormt een voortdurend belangrijk risico, het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel blijft hierdoor een uitdaging. Dit kan leiden tot problemen zoals verhoogde personeelskosten en verminderde capaciteit. Om deze risico’s te beperken wordt door Cocensus geïnvesteerd in het opleiden van eigen medewerkers en worden stageplekken aangeboden om talent aan te trekken. Verder wordt onderzocht hoe repeterende processen efficiënter kunnen worden ingericht.

Belangrijke ontwikkelingen
Per 1 januari 2025 is de gemeente Landsmeer toegetreden tot de gemeenschappelijke regeling Cocensus waardoor het aantal deelnemende gemeenten is toegenomen van 13 naar 14. Daarnaast heeft de gemeente Zandvoort aangegeven te willen toetreden tot de GR Cocensus per 2027. In dat geval dient de GR te worden te worden aangepast en wordt de raad in de gelegenheid gesteld hierover een zienswijze af te geven.

In het kader van het procesvoorstel ombuigingen heeft het Algemeen Bestuur (AB) van Cocensus aan de directeur de opdracht verstrekt om een notitie voor te bereiden gericht op mogelijkheden van harmonisatie van belastingen voor zover het de uitvoerende werkzaamheden betreft. Daarnaast heeft het AB de opdracht verstrekt om in hoofdlijnen de financiële voordelen weer te geven van het centraliseren van de basisregistraties WOZ, BAG en BGT.

Financiële positie
Bij de berekening van de bijdragen 2026 aan de GR Cocensus wordt door Cocensus uitgegaan van een indexpercentage van 3,2% in plaats van de in de FUGR opgenomen indexering van 7,4%. Dit resulteert in een toename van de begrote bijdrage van Uitgeest aan de GR Cocensus van € 291.000 in 2025 tot € 300.000 in 2026.

De totale bijdrage van de deelnemende gemeenten aan Cocensus neemt ten opzichte van 2025 toe met € 549.000 van € 17.159.000 tot € 17.708.000 in 2026. De totale begroting, inclusief overige baten van € 715.000 uit extra opdrachten en uitbreiding van de dienstverlening voor enkele gemeenten, komt uit op € 18.423.000.

Het gerealiseerde resultaat over 2024 bedraagt circa € 11.000 negatief. Dit negatief resultaat is veroorzaakt door lagere opbrengsten uit enkele aanvullende opdrachten. Het resultaat is ten laste gebracht van de algemene reserve die daarmee ultimo 2024 een saldo kent van € 177.000.

Vestigingsplaats
Uitgeest

De werkzaamheden (openbaar belang)
Het doel van het RAUM is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling (GR):

• het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie en watersport;
• het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu;
• het tot stand brengen en onderhouden van een landschap, dat is afgestemd op het onder a en b geformuleerde.

Belangrijke risico’s
Voor 2026 zijn de belangrijkste risico’s voor Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer:

• verminderde inkomsten door wijziging van landelijk, provinciaal of gemeentelijk beleid;
• verminderde inkomsten door bezuinigingen;
• beperkingen van gebiedsontwikkelingen door omgevingsplannen, NNN, Natura 2000, PBL en Unesco;
• veranderende maatschappelijke perceptie en afnemend maatschappelijk draagvlak;
• onzekerheden rond de gevolgen van het voorgenomen besluit tot opheffing van het schap.

Belangrijke ontwikkelingen

Uitvoering van het scenario “Midden” uit de Kadernota 2026:

• vernieuwing van het toiletgebouw Dorregeest;
• vervanging van beschoeiingen;
• uitvoering van natuurontwikkeling Saskerleidam fase 2 en Vitaal Platteland;
• zorgvuldige vervolgstappen n.a.v. voorgenomen besluit tot opheffing van het schap

Financiële positie
De programmabegroting 2026 van het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer sluit met een positief resultaat van € 869.774. Dit resultaat komt grotendeels voort uit een incidentele bijdrage van de participanten van € 1.133.000. Zonder deze bijdrage zou sprake zijn van een structureel tekort. Het is nog onduidelijk wat het voorgenomen besluit tot opheffing van het schap betekent voor de toekomstige financiële positie. 

Vestigingsplaats
Den Haag

Bestuurlijk belang
Van de aandelen BNG Bank is 50% in bezit van het rijk en 50% van gemeenten en provincies. We hebben 3.510 aandelen in ons bezit met een nominale waarde van € 2,50 per stuk. Het stemrecht is afhankelijk van het aandelen bezit van de gemeente. De stemverhouding is voor Uitgeest 0,01% en voor de BUCH 0,41%.

Openbaar belang
De BNG Bank richt zich exclusief op het publieke domein in Nederland. Klanten zijn onder meer gemeenten, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en energiebedrijven. Ambitie is dat klanten de bank beschouwen als natuurlijke partner voor het financieren van hun maatschappelijke vraagstukken.

Belangrijke risico’s
Gevoeligheid van het renteresultaat voor politieke en economische ontwikkelingen binnen de Europese Unie.

Belangrijke ontwikkelingen
De economische vooruitzichten zijn gematigd, met name gedreven door huishoudens en overheid, de inflatie daalt langzaam. Er wordt een lichte economische groei verwacht in 2026, met name door opkomende markten. De prognose is dat de rentetarieven licht zullen dalen. Onzekerheden over geopolitiek en handelsconflicten drukken de vooruitzichten.

Financiële positie
De nettowinst werd positief beïnvloed door de groei van de leningenportefeuille en hogere liquidietitsopslagen. De nettowinst steeg daardoor met 11,8% naar € 294 mln. tegen € 254 mln. in 2023. Toekomstige marktwaardeveranderingen en de ontwikkeling van bijzondere waardeverminderingen blijven onzeker. De bank acht het daarom niet verstandig om een prognose te geven over de te verwachten nettowinst.